ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್, ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು. ಅದರ ಗೋಲ 98 ಅಡಿ ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳದ್ದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ; ಈ ಗೋಲ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ್ದು. ಇಡೀ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನಿಂದ ಹೊಸ ಚೆಂದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದೇ ಈ ಗೋಲ ಮತ್ತು ಹಾಲ್ (ಪಡಸಾಲೆ).
ಈ ಪಡಸಾಲೆ ಅಥವಾ ಹಾಲ್, ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಗರಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಇದೇ ಹಾಲ್ ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ. ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ…ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದೂ ಇದೇ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ.

ಮೊದಲು ಈ ಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1946 ರಲ್ಲಿ , ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಹಾಲ್ ಅನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. 1946 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9 ರಿಂದ 1950 ರ ಜನವರಿ 24 ರವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಭೆ ಸೇರಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಹಾಲ್ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನಗಳಿಗಾಗಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನೂತನ ಸರಕಾರದ ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಅಧಿವೇಶನ ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳನ್ನು (ಲೋಕಸಭೆ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ) ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವರು. ಲೋಕಸಭೆಯೊಳಗೆ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಚರ್ಚೆಗೆ, ಮಾತುಕತೆಗೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳ.

ವೇದಿಕೆಯ ಅಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದು ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕಲಾಕೃತಿ. ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದವರು ಸರ ಓಸ್ವಾಲ್ಡ್ ಬರ್ಲಿ, ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದ. ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವರು ಸದಸ್ಯರಾದ ಎ.ಪಿ. ಪಟ್ಟಾನಿ.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದರೊಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ ನೆನಪುಗಳೆಲ್ಲಾ ಗರಿ ಗೆದರಿ ಹಾರತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಾಸೆಯ ಈಡೇರಿಸಲು ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ದುಡಿದ ಮಹನೀಯರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಖುಷಿಯ ಸಂಗತಿ. ವೇದಿಕೆ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿವೆ, ನೋಡುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಅಲ್ಲಿರುವ ಮಹನೀಯರು ಯಾರೆಂದರೆ, ಮದನ ಮೋಹ ಮಾಳವೀಯ, ದಾದಾಬಾಯಿ ನವರೋಜಿ, ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್, ಲಾಲಾಲಜಪತ್ ರಾಯ್, ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ರವೀಂದ್ರ ನಾಥ ಠಾಗೋರ್, ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು, ಮೌಲಾನಾ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್, ಡಾ. ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ, ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್, ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಚಾರಿ, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ, ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಡಾ. ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ, ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ, ಲಾಲ್‌ಬಹಾದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್, ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ, ವಿನಾಯಕ ದಾಮೋದರ ಸಾವರ್ಕರ್.

ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿರುವ ೧೨ ಲಾಂಛನಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಅಖಂಡ ಭಾರತದ ೧೨ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ರಾಜ ಮನೆತನಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಲ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಆರು ಲಾಬಿ (ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ, ವರಾಂಡ) ಗಳಿದ್ದು, ಒಂದು ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೇ ಮೀಸಲು.

ಹಾಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆರು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುವಾಗ ಆ ಪೈಕಿ ವೇದಿಕೆಯ ಬಲಭಾಗದ ಎರಡು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಮೀಸಲು. ವೇದಿಕೆಯ ಎದುರಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಣ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಾಪ ನೋಡಲು. ಉಳೀದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ. ಹೀಗೇ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್ ಭವನಕ್ಕೇ ಕಳೆಗಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರ ಎಲ್ಲಿರಬಹುದು ಗೊತ್ತೇ?